Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang trở thành động lực chính định hình lại cảnh quan kinh doanh toàn cầu. Tuy nhiên, một báo cáo gần đây từ ServiceNow và Oxford Economics, "Chỉ số Mức độ Trưởng thành AI Doanh nghiệp 2025", đã tiết lộ một thực tế đáng ngạc nhiên: mức độ trưởng thành AI trung bình của các tổ chức trên thế giới đang có dấu hiệu đi lùi. Nghiên cứu này, khảo sát gần 4.500 giám đốc điều hành, không chỉ làm rõ những thách thức mà doanh nghiệp đang đối mặt mà còn chỉ ra con đường phía trước cho những ai muốn dẫn đầu.

1. Tổng quan chung: Một Chỉ số AI đang giảm sút

Kết quả từ báo cáo cho thấy một bức tranh đáng báo động: chỉ số mức độ trưởng thành AI toàn cầu trung bình đã giảm 9 điểm so với năm ngoái, từ 44 xuống còn 35 điểm trên thang 100. Đáng chú ý hơn, chưa đến 1% các doanh nghiệp được khảo sát đạt mức độ trưởng thành AI trên 50/100. Sự sụt giảm này không phải là ngẫu nhiên; nguyên nhân chính được xác định là tốc độ đổi mới AI đang vượt xa khả năng triển khai và tích hợp hiệu quả của doanh nghiệp. Nhiều tổ chức vẫn còn thiếu một chiến lược dài hạn rõ ràng và năng lực thực thi vững chắc để biến tiềm năng của AI thành giá trị thực tiễn.

2. 5 Trụ cột đánh giá mức độ trưởng thành AI

Để đánh giá chính xác mức độ trưởng thành AI của một tổ chức, báo cáo đã xây dựng dựa trên 5 trụ cột quan trọng:

• Chiến lược và lãnh đạo AI: Đánh giá mức độ cam kết của ban lãnh đạo và sự rõ ràng trong tầm nhìn, mục tiêu AI của doanh nghiệp.
• Tích hợp vào quy trình vận hành: Xem xét mức độ AI được nhúng sâu vào các quy trình kinh doanh hàng ngày, từ hoạt động back-end đến tương tác khách hàng.
• Nhân lực và phát triển tài năng: Khảo sát khả năng của doanh nghiệp trong việc thu hút, giữ chân và phát triển nhân tài có kỹ năng về AI, cũng như văn hóa học tập liên tục.
• Quản trị và kiểm soát AI: Tập trung vào các chính sách, quy định và cơ chế quản lý rủi ro liên quan đến AI, bao gồm đạo đức, quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu.
• Khả năng hiện thực hóa giá trị AI (ROI): Đo lường mức độ AI mang lại lợi ích kinh tế cụ thể, từ tăng hiệu quả hoạt động đến cải thiện lợi nhuận.

3. Agentic AI – Xu hướng mới đầy triển vọng

Bên cạnh AI tạo sinh (Generative AI), báo cáo nhấn mạnh sự nổi lên của Agentic AI (AI tự động ra quyết định và hành động) như một xu hướng đột phá tiếp theo. Mặc dù vẫn còn ở giai đoạn thử nghiệm sớm (chỉ 33% doanh nghiệp đang thử nghiệm), 40% doanh nghiệp đã có kế hoạch đầu tư mạnh mẽ hơn vào Agentic AI trong 12 tháng tới. Các công dụng phổ biến ban đầu của Agentic AI tập trung vào việc tự động hóa các quy trình quan trọng như bảo mật và giám sát hệ thống nội bộ, cho thấy tiềm năng to lớn trong việc nâng cao hiệu quả vận hành và an toàn thông tin.

4. Nhóm doanh nghiệp tiên phong – Pacesetters

Trong bối cảnh chung còn nhiều thách thức, một nhóm nhỏ các doanh nghiệp được gọi là "Pacesetters" (những người dẫn đầu) đang nổi bật với hiệu suất vượt trội. Mặc dù chỉ chiếm 18% tổng số doanh nghiệp được khảo sát, nhóm này đạt ROI cao hơn đáng kể từ AI. Họ có cách làm khác biệt, tạo nên lợi thế cạnh tranh rõ rệt:

• Đầu tư mạnh vào trung tâm đổi mới AI: Họ xây dựng các đơn vị chuyên trách để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển AI nội bộ.
• Sử dụng nền tảng chung (platform) để tích hợp AI: Thay vì triển khai AI một cách rời rạc, Pacesetters sử dụng một nền tảng thống nhất để nhúng AI vào toàn bộ các quy trình doanh nghiệp.
• Tập trung phát triển kỹ năng nội bộ và văn hóa AI: Họ ưu tiên đào tạo, nâng cao kỹ năng cho nhân viên và xây dựng một văn hóa khuyến khích thử nghiệm và học hỏi về AI.
• Quản trị dữ liệu, AI và bảo mật chặt chẽ: Pacesetters hiểu rõ tầm quan trọng của quản trị dữ liệu, chính sách AI và các biện pháp bảo mật mạnh mẽ.
• Đón đầu Agentic AI và đạt kết quả kinh doanh rõ ràng: Họ không ngần ngại thử nghiệm và triển khai Agentic AI, đồng thời có khả năng đo lường và hiện thực hóa các lợi ích kinh doanh từ nó.

5. Lợi ích Kinh tế Tiềm năng nếu Doanh nghiệp đều Đạt mức Pacesetter

Nếu tất cả các công ty trong danh sách Global 2000 (Forbes) có thể đạt được mức độ trưởng thành như nhóm Pacesetters, báo cáo dự đoán sẽ có thêm 113 tỷ USD lợi nhuận gộp trên toàn bộ. Điều này tương đương với mức tăng trung bình 56 triệu USD lợi nhuận gộp cho mỗi công ty Global 2000. Ba yếu tố đóng góp lớn nhất vào sự tăng trưởng lợi nhuận này chính là lãnh đạo, quản trị AI, và chi tiêu hợp lý cho các giải pháp AI.

6. Điểm nổi bật theo Ngành và Khu vực

Về ngành, công nghệ dẫn đầu với tỷ lệ Pacesetters cao nhất (32%), tiếp theo là các ngành sản xuất nặng và ngân hàng, cho thấy sự chủ động và khả năng thích nghi của họ với AI. Về khu vực, Ấn Độ, Mỹ và Úc đang dẫn đầu về số lượng doanh nghiệp có mức độ trưởng thành AI cao, trong khi Pháp, Ý và Tây Ban Nha đang ở cuối bảng.

Hai vấn đề lớn nhất và mang tính toàn cầu mà các doanh nghiệp đang đối mặt là thiếu hụt kỹ năng AI và thiếu hụt quản trị dữ liệu/AI hiệu quả.

7. Kết luận chính: AI là Chiến lược, không chỉ là Công nghệ

Báo cáo "Chỉ số Mức độ Trưởng thành AI Doanh nghiệp 2025" đưa ra một thông điệp mạnh mẽ: AI không chỉ đơn thuần là một công nghệ mới, mà nó cần được gắn chặt với chiến lược kinh doanh tổng thể và phát triển nguồn nhân lực. Các Pacesetters đã chứng minh rằng chìa khóa thành công không phải là thay thế con người bằng AI, mà là duy trì con người làm trung tâm, coi AI như một công cụ khuếch đại hiệu quả và khả năng sáng tạo của đội ngũ.

Để vượt qua "khoảng cách tầm nhìn" và đạt được tiềm năng thực sự của AI, các doanh nghiệp cần:

• Xây dựng chiến lược AI rõ ràng, có tầm nhìn dài hạn và khả năng thích ứng.
• Đầu tư vào phát triển kỹ năng AI cho nhân viên và xây dựng văn hóa lấy dữ liệu làm trung tâm.
• Thiết lập các khung quản trị mạnh mẽ để đảm bảo AI được triển khai một cách có trách nhiệm, an toàn và tuân thủ.
• Không ngừng thử nghiệm và áp dụng các công nghệ AI tiên tiến như Agentic AI.

Chỉ khi đó, doanh nghiệp mới có thể thực sự biến AI thành một lợi thế cạnh tranh bền vững, thay vì chỉ là một xu hướng công nghệ thoáng qua.