Sự đánh đổi và cú click chuột trị giá 5km

Tôi xin chia sẻ câu chuyện hqua với Quang, cậu sinh viên năm cuối, đã để lại cho tôi một ấn tượng về cái gọi là Quyết tâm của bản thân và "Sự đánh đổi".

Quang tìm đến tôi với mong muốn trở thành một Business Analyst (BA), kiếm được lương 20 triệu sau 1 năm đến 1 năm rưỡi. Tôi đưa ngay lại bài phân tích mà chính Quang đang làm đồ án tốt nghiệp của trường với vai trò BA: đặt lịch hẹn với bác sĩ nha khoa.

Câu hỏi cơ bản, có bao nhiêu tác nhân trong hệ thống, dựa vào đâu mà có các tác nhân đó? Cơ bản, nhưng cậu ta bắt đầu lúng túng, có đội dev em và khách hàng, là phòng khám nha khoa, hành động là quản lý lịch hẹn với bác sĩ, bác sĩ quản lý được lịch hẹn, khách hàng đến phòng khám.... bla bla.... "Em đang làm bài tập về nhà, chứ không phải giải quyết vấn đề cho khách hàng"

Đánh giá điều đó tôi không dựa vào điểm số, không dựa vào sách vở, vì BA giỏi, là một người có nhiều trải nghiệm cuộc sống, cách tiếp xúc, đi du lịch, đi phượt, đi uống cafe, hay thậm chí chạy grab,... toàn bộ BA là cách nhìn nhận sự việc thường ngày, vận dụng những kiến thức mình có để giải quyết bài toán của khách hàng.

BA không bao giờ bắt đầu bằng công cụ, không bắt đầu bằng phần mềm đang có , không bắt đầu bằng lý thuyết hay câu lệnh query thường dùng, mà bằng trải nghiệm, đặt mình vào vị trí người thực hiện công việc đó hàng ngày và nhìn qua con mắt khách quan để thấy được vấn đề mà người đó gặp phải.

• Quản lý xem báo cáo tháng
• Lễ tân đặt lịch hẹn
• Bác sĩ khám cho khách hàng, và thư ký ghi lại ý kiến tư vấn của bác sĩ
• Bác sĩ xem lịch hẹn của khách hàng
• ...

Những nghiệp vụ thường này đơn giản đó, số hóa sẽ ra sao, chỉ sau 5' phân tích, ông tướng này đã phân tích được.

Sau khi trao đổi về võ công, kỹ thuật, tôi nhận thấy cậu tướng này mất gốc. Tôi đặt ra câu hỏi, em có yêu BA không? Tại sao? và em làm thế nào thể hiện là mình yêu BA, cho anh 1 lý do để anh nhận em làm học trò.

Sự thật trần trụi: Ảo tưởng về sự nỗ lực

Nhưng kỹ năng có thể dạy nhanh, còn thái độ thì quá khó để thay đổi.

Khi tôi hỏi về lịch trình hàng ngày để học BA, Quang ấp úng nói em dành 4 tiếng để học. Nhưng sau một hồi gặng hỏi, con số hiện ra khiến tôi và ngay cả Quang ngao ngán, nhưng lại là thực trạng chung của Gen Z hiện nay:

• 2 tiếng/ngày: Leo rank game.
• 2 tiếng trước khi ngủ: Lướt TikTok/Facebook.
• Và chốt lại chỉ vỏn vẹn 4 tiếng/TUẦN = 1/2 tiếng/NGÀY để tự học kiến thức mới.

Tôi chia sẻ thẳng: "Với 20 năm trong nghề, anh nói thật, em không có cửa. Ngành IT này, thời đại AI này đào thải khốc liệt lắm. Em đang đốt 4 tiếng vàng ngọc mỗi ngày để nạp Dopamine rẻ tiền vào não, trong khi các hệ thống AI đang học hỏi từng giây. Em định lấy gì để cạnh tranh? Kể cả em giành 8 tiếng 1 ngày để học, anh cũng không bao giờ nghĩ tới việc em nhận 20 triệu trong 2 năm. Anh đi làm hơn 10 năm, lương mới được hơn 17 triệu"

Thách thức và Cú "Twist"

Tôi tiếp "Rank Kim Cương trong game của em bán được 5-6 lít. Bây giờ, anh làm nửa này mua được cái account đó của em cày trong 6 tháng, cái gì giá trị hơn."

Các bạn trẻ thường nói về đam mê, nhưng lại thiếu sự kỷ luật. Cal Newport đã từng chứng minh: Sự tập trung cao độ không bị xao nhãng mới là thứ tạo ra giá trị mới trong nền kinh tế tri thức.

Tôi ra điều kiện nhận Quang làm học trò (Mentee), nhưng không cần em hứa. Lời hứa ở "đầu môi chót lưỡi" tôi nghe quá nhiều rồi.

Tôi cần em tự đặt ra KPIs cho 6 tháng tiếp theo của cuộc đời em:

1. Mục tiêu: Cắt giảm thời gian chơi game, thời gian lướt mạng xã hội để tập trung học BA thực chiến theo lộ trình tôi đưa.
2. Hành động cụ thể: Em phải làm gì để chứng minh em không "nghiện"?
3. Hình phạt: Nếu không làm được, hậu quả là gì?

Quang suy nghĩ 5 phút, mặt đỏ bừng, rồi ngẩng lên nhìn tôi với ánh mắt khác "Em sẽ bán account game của em ngay hôm nay. Nếu em không hoàn thành bài tập anh giao, hoặc em tái nghiện, em sẽ chịu phạt chạy 10km liên tục."

Tôi đồng ý. Nhưng tôi không tin. "Ok, bán xong chuyển tiền cho anh làm học phí"

Đúng 2 tiếng sau cuộc gặp, điện thoại tôi rung lên. Tin nhắn của Quang trong Zalo "Anh ơi, em bán account được 300 thôi. Anh cho em xin QR ạ"

Tôi lặng người đi một chút. Hành động này chứng tỏ ông tướng này dám cắt bỏ thứ mình yêu thích để đầu tư cho tương lai. Đó là 1 trong những tính cách của người thành công: Dám đánh đổi và thay đổi.

Hơi bất ngờ tôi nhắn lại: "Em hãy dùng số tiền đó, ngay bây giờ, lên mạng mua một vé tham gia giải chạy Marathon tháng 5 năm sau (cự ly 10km hoặc 21km)."

Tại sao lại là 1 giải chạy?

• Vì nó có Deadline , đến thời điểm muốn hay không cũng phải chạy.
• Vì nó cần Sự chuẩn bị , tập luyện hàng ngày, giống như hàng ngày tiếp thu kiến thức.
• Và vì nó có Đích đến. Nó giống hệt một dự án phần mềm hay bất kỳ dự án quan trọng nào trong cuộc sống. Và hơn cả, sức khỏe và sự bền bỉ là thứ duy nhất không thể "outsource" cho AI được.

Quang đã mua vé, chỉ 5 km thôi "Em chạy chắc 5km là bở hơi tai luôn. Mai đi tập chạy thôi. Không là chết". Cậu ấy đã có bài học đầu tiên về việc quản trị mục tiêu và đầu tư vào bản thân trước khi học bất kỳ kỹ thuật BA cao siêu nào.

Còn bạn, bạn có sẵn sàng "bán account game" của đời mình, bán những thói quen xấu, sự trì hoãn, những thú vui vô bổ, để đổi lấy một tấm vé vào tương lai vững chắc không?

Và theo các bạn, với sự quyết tâm này, tôi có nên nhận Quang làm học trò không?

• Thả ❤️ nếu bạn đồng ý và tin vào sự thay đổi của Quang.
• Thả 😆 (Haha) nếu bạn nghĩ "Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời", rồi cũng bỏ cuộc thôi.

Hãy follow tôi để cập nhật hành trình của Quang nhé và hẹn gặp lại Quang trong 6 tháng nữa!

#PersonalGrowth #CareerAdvice #Mentorship #TechLife #DeepWork #Storytelling #BA #BusinessAnalyst