Kỹ năng code đang trở thành hàng hóa phổ thông, và đâu là tấm khiên cuối cùng bảo vệ sự nghiệp của bạn trước AI?

Chúng tôi ở năm 200x, câu hỏi: "làm thế nào để ổn định trong công việc", tôi sẽ không do dự mà đáp: "Hãy học code, làm chủ thuật toán, quan hệ tốt với đồng nghiệp, như vậy là sẽ ôn." Nhưng nếu bạn hỏi tôi câu đó vào ngày hôm nay, khi chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa năm 2026, câu trả lời cũ kỹ kia có thể là một cái bẫy chết người.

Tôi viết những dòng này không phải để phủ nhận kỹ thuật, mà để rung một hồi chuông cảnh tỉnh. Tôi đã chứng kiến một sự dịch chuyển âm thầm nhưng tàn khốc: Kỹ năng lập trình đang chuyển từ "Tài sản quý hiếm" sang "Hàng hóa phổ thông" .

AI đang viết code nhanh hơn, sạch hơn và rẻ hơn bất kỳ Junior nào. Vậy khi lớp vỏ kỹ thuật bị bóc tách đi, giá trị cốt lõi nào còn lại để định danh một nhân sự xuất sắc?

Thời điểm này không chỉ đòi hỏi kỹ năng kỹ thuật, quan trọng hơn là tư duy lãnh đạo, khả năng thích ứng và tầm nhìn toàn diện

Giờ công nghệ không còn đứng một mình.

Chúng ta thường nói về Tech như một ngành riêng biệt. Nhưng thực tế, ranh giới đó đang bị xóa nhòa.

• IT đang tan chảy vào Sinh học (BioTech) để tái cấu trúc protein.
• IT đang xâm lấn Nông nghiệp (AgriTech) để lắng nghe tín hiệu của đất, lắng nghe sự di cư của thiên địch và côn trùng có hại.
• IT đang hòa vào Tâm lý học để dự đoán hành vi con người, hỗ trợ con người xử lý  mọi tình huống cuộc sống.

Trong kỷ nguyên này, một kỹ sư IT lương cao ngất ngưởng không phải là người biết dùng model mới nhất. Đó là người có Tư duy Hệ thống để nhìn thấy bức tranh toàn cảnh: Làm sao để con bot AI này giải quyết bài toán vận hành phức tạp của một chuỗi cung ứng mà không phá vỡ văn hóa doanh nghiệp?

Đây là lúc "Soft Skills" (Những kỹ năng mềm) trở thành Kỹ năng không thể thiếu. Lãnh đạo, thấu cảm, và khả năng kết nối các điểm rời rạc mới là thứ AI chưa thể sao chép.

Nghịch lý thị trường: "Thừa thợ, thiếu thầy"

Ở vị trí quản lý, tôi đối mặt với một nghịch lý đau đầu mỗi ngày:

• Chúng ta có quá nhiều "Thợ Code": Những bạn trẻ giải thuật toán vanh vách nhưng ngơ ngác khi được hỏi về quy trình kinh doanh hay trải nghiệm khách hàng.
• Chúng ta quá thiếu "Nhà kiến tạo": Những người biết dùng công nghệ như một đòn bẩy để giải quyết vấn đề xã hội và doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không thể đợi sinh viên tốt nghiệp rồi mới dạy họ cách tư duy. Cái giá của việc "đào tạo lại" tư duy là quá lớn. Họ cần những người đã từng "thực chiến", từng lãnh đạo và từng thất bại ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Mô hình Sandbox - Hộp cơ chế thử nghiệm

Để giải quyết bài toán này, các bạn trẻ và tôi không thể tìm kiếm câu trả lời trong sách giáo khoa. Tôi tìm kiếm những mô hình Hộp cơ chế thử nghiệm, nơi cho phép người trẻ được đóng vai trò lãnh đạo và được phép sai lầm trong môi trường an toàn.

Từ góc nhìn cá nhân, tôi hiểu rằng thế hệ trẻ như các bạn đang đối mặt với sự mông lung lớn lao. Khi tôi bắt đầu sự nghiệp cách đây 20 năm, công nghệ rất đơn giản, một vài quyển sách, chủ yếu là thiết kế đồ họa, web development và database. Nhưng hôm nay, với kỷ nguyên hội tụ, mọi thứ thay đổi nhanh chóng. Tôi nhớ khoảnh khắc "bừng tỉnh" của mình: Trong những trải nghiệm AI đầu tiên, tôi thất bại vì thiếu tư duy hệ thống, chạy theo công nghệ nhưng qua kết nối thực tế và trải nghiệm, thử nghiệm thành công, thay đổi hoàn toàn cách công ty vận hành, cách tiếp cận khách hàng. Những "điểm chạm" sớm như tham gia hackathon, góp code open-source hay internship tại startup sẽ giúp các bạn vượt qua giai đoạn mơ hồ đó.

Đó là lý do tôi quan sát và sẵn sàng đồng hành cùng các tổ chức như AIESEC. Tôi không xem đây đơn thuần là hoạt động ngoại khóa. Tôi xem đây là một phòng Lab về nhân sự. Khi quan sát các dự án như YouthSpeak, Heading for the future hay Leadership Conference, tôi thấy một điều thú vị: Các bạn sinh viên ở đây không chỉ “bận”, không chỉ làm việc. Họ phải điều phối nguồn lực, phải thương thuyết với đối tác khó tính (như tôi), và phải lãnh đạo những đội nhóm đa dạng văn hóa.

Những kết nối này mang giá trị hai chiều: Chúng tôi nhận được ý tưởng tươi mới, talent pool có thể được sử dụng trong Doanh nghiệp; còn các bạn trẻ học được kỹ năng lãnh đạo, networking và áp dụng lý thuyết vào thực tiễn.

Thứ họ học được trong thời điểm đó không phải là dòng code if-else. Thứ họ học được là: Làm sao để định hướng, dẫn dắt, và cùng một sản phẩm, một tập thể đi qua khủng hoảng? Đó chính là Mắt xích còn thiếu mà doanh nghiệp đang mỏi mắt tìm kiếm.

Đầu tư thời gian vào những hệ sinh thái này không phải là làm từ thiện. Với tôi, đó là chiến lược R&D (Nghiên cứu & Phát triển) con người dài hạn. Tôi sẽ nhận một sinh viên AIESEC có tư duy hệ thống và dạy họ code trong 3 tháng, sẽ tốt hơn tuyển một sinh viên học code nhưng không biết cách làm việc nhóm.

Định hình hành động cho năm 2026

Nếu bạn là một người trẻ, một sinh viên hay một người đang mung lung, loay hoay định vị lại sự nghiệp, thì Đừng chờ tốt nghiệp! Hãy làm cho mình thực sự “bận”:

• Học tập liên tục: Bắt đầu với agentic AI qua các khóa miễn phí trên Coursera, xem Youtube về AI và cách nó vận hành, thực hành bằng cách xây dựng agent đơn giản trên GitHub.
• Xây dựng portfolio: Tham gia dự án open-source, hackathon để chứng minh kỹ năng. Ví dụ, code một multiagent system cho game hoặc  thậm chí một cái TODO app bằng cách mà không ai nghĩ đến.
• Kết nối thực tế: Tìm internship tại công ty Công nghệ Việt Nam, tham gia cộng đồng như Vietnam Tech Network hoặc dev meetups.
• Phát triển soft skills: Đọc sách về systems thinking (như "Thinking in Systems" của Donella Meadows), thực hành lãnh đạo qua nhóm dự án.
• Nhúng mình vào môi trường lãnh đạo: Đừng chờ được phong chức mới làm lãnh đạo. Hãy tham gia AIESEC, các Tech Hubs, hay bất kỳ cộng đồng nào cho phép bạn chịu trách nhiệm về sản phẩm, về con người. Chi tiết hơn, bạn hãy đọc thêm cuốn “Lãnh đạo không chức danh” của Robin Sharma

Lời kết: Chúng ta hãy ngừng xây những bức tường ngăn cách giữa "Trường học" và "Doanh nghiệp". Hãy xây những cây cầu. Tương lai không thuộc về kẻ mạnh nhất hay thông minh nhất. Tương lai thuộc về kẻ có khả năng thích ứng và kết nối sâu sắc nhất trong một thế giới công nghệ lạnh lẽo.

Hãy là người cầm lái, đừng chỉ là người thợ máy.

--------------------------------

Tìm hiểu thêm về lời mời hợp tác trở thành Đối tác của AIESEC tại Việt Nam (Chi nhánh phía Đông Thành Phố Hồ Chí Minh)

Trở thành đối tác cùng AIESEC: https://byvn.net/5XQ0

---------------------------------

Thông tin liên hệ:

Ms. Minh Tâm - Trưởng Ban Phát Triển Thị Trường

➤ Hotline: 0961200722

➤ Email: minhtam.nguyenthi@aiesec.net

Ms. Minh Phương - Thành viên Ban Phát Triển Thị Trường

➤ Hotline: 0866174671

➤Email: phuongminh.cao@aiesec.net

#AIESEC #Doitac #Branding #AIESECinVietnam #H4TF #HeadingforTheFuture #STEM #theintergratedera #theeraofintergration #CareerDevelopment