Dashboard chậm - khi sếp cần tên lửa nhưng dev tôi chỉ có... xe tải chở đá

Chào anh em coder, DBA, và những chiến hữu đang ngày đêm vật lộn với mấy cái dashboard và tối ưu hiệu năng của hệ thống!

Trong cái thế giới mà tốc độ là vàng, là bạc, thì cái dashboard báo cáo doanh thu, lợi nhuận, tiền gửi, lượng khách hàng, và hàng trăm thứ khác trên dashboard... của công ty tôi lại chậm như xe tải bò trên cao tốc. Mà không phải bò thường đâu, bò này còn đeo thêm tạ, kéo thêm cả cái xe dữ liệu khổng lồ nữa chứ! Và tất nhiên, người chịu trận đầu tiên từ ông sếp đầu trọc lắm tóc, không ai khác chính là tôi - thằng dev quèn, vừa code vừa quản lý db và hạ tầng.

Nột ngày đẹp trời, khi tôi đang lim dim giấc mơ trưa mơ về một thế giới không có bug, không có query chậm, thì tiếng chuông điện thoại réo rắt. Đầu dây bên kia là giọng oang oang của ông sếp mồm lông, đầu trọc lắm tóc của tôi. Sếp phán một câu xanh rờn: "Cái dashboard báo cáo doanh thu của chú dạo này chậm như rùa bò trên cao tốc ấy! Anh cần nó phải nhanh như tên lửa, để anh còn kịp ra quyết định điều hành cả công ty này chứ!"

Tôi nhủ thầm, cái dashboard chả nào chẳng lướt qua trong vòng tích tắc, mà ôm đồm lắm thứ trên đó thế không biết. Cũng hơi khó chịu nhưng vẫn làm, để rồi mà có cái chia sẻ cho anh em ngày hôm nay.

Dashboard chậm - nguyên nhân sâu xa từ góc nhìn của một lão dev già chinh chiến và tóc đã bạc dần theo năm tháng

Nghe sếp phàn nàn, tôi cũng chỉ biết gãi đầu. Thực ra, cái sự chậm chạp này không phải tự nhiên mà có. Nó là cả một "nghệ thuật" của sự tích tụ vấn đề, mà thủ phạm chính thường nằm sâu bên trong cái "trái tim" dữ liệu của chúng ta. Dưới đây là vài "thủ phạm" mà tôi đã "bóc phốt" không biết bao nhiêu lần nhưng chẳng có ma nào quan tâm, ngoài thằng tôi:

• Database như cái kho ve chai: Tưởng tượng database của bạn như một cái kho chứa đồ. Ban đầu thì ngăn nắp, nhưng càng về sau, ai cũng vứt đồ vào mà chẳng thèm sắp xếp. Schema thì lộn xộn, index thì như mớ bòng bong, tìm cái gì cũng phải lục tung cả kho lên, bỏ qua luôn index. Nó chậm là phải thôi :)
• Truy vấn SQL thì dài như sớ táo quân: Có những câu query mà tôi nhìn vào chỉ muốn khóc. JOIN loạn xạ, subquery chồng chất, rồi SELECT * FROM một đống table thì cứ gọi là vô tội vạ. Kiểu như bạn muốn lấy một quả táo, nhưng lại bắt cả đội quân đi đào cả vườn cây ăn quả vậy. Database của thằng tôi nó gồng mình chịu trận, rồi thở không ra hơi là đúng rồi.
• Dữ liệu phình to không kiểm soát: Dashboard thì cứ đòi hỏi đủ thứ trên đời, từ doanh thu từng giây đến số lượng hạt bụi trong kho. Cứ thế mà tải cả tấn dữ liệu về mà không có chiến lược phân vùng (partitioning), phân tích từ các góc nhìn thì khác gì vác cả núi đá lên vai, mà không có ý nghĩa.
• Caching? Là cái gì thế? Nhiều khi, anh em tôi thích "đâm thẳng" vào database. Mọi yêu cầu đều truy vấn trực tiếp, không có tí bộ đệm nào. Giống như bạn cứ đi thẳng vào bếp mỗi khi đói bụng, thay vì chuẩn bị sẵn đồ ăn trong tủ lạnh vậy. Database cứ gọi là gồng mình chịu trận, rồi thở không ra hơi.
• Kiến trúc hệ thống: Mỗi người một phách: Một sai lầm kinh điển là để dashboard cứ thế mà cắm thẳng vào database giao dịch (OLTP). Điều này không chỉ làm chậm dashboard mà còn ảnh hưởng đến hiệu suất của các ứng dụng nghiệp vụ khác. Chẳng khác nào vừa chạy xe vừa kéo theo cả cái nhà, hỏi sao không chậm? Nó chậm là do nó "ôm đồm" quá nhiều việc.

Các phương án xử lý - bí kíp trấn an sếp và cứu lấy sự nghiệp thằng tôi

Sau khi nghe sếp "truyền đạt" xong, tôi biết mình phải hành động. Không chỉ vì hiệu suất của dashboard, mà còn vì "mái tóc" của tôi, bạc đã đành nhưng tôi không muốn trọc, và đặc biệt là sự bình yên của chính tôi. Dưới đây là những "bí kíp" mà tôi đã áp dụng để "trấn an" sếp và "cứu lấy" sự nghiệp của mình:

• Tối ưu hóa Query: Viết lại sớ táo quân: Bước đầu tiên là phải "dọn dẹp" lại mấy cái "sớ táo quân" SQL kia. Dùng EXPLAIN PLAN để vạch mặt những câu query lười biếng, xem nó đi đường nào mà chậm thế. Sau đó, bắt nó phải làm việc hiệu quả hơn. Workshop với anh em để tuyệt đối tránh SELECT * như tránh tà, chỉ lấy đúng cái cần thôi. Tối ưu JOIN như ghép hình, phải khớp từng mảnh, không được thừa thiếu.
• Indexing: Đeo kính cho database: Indexing là một nghệ thuật. Bạn phải biết đặt index đúng chỗ, đúng lúc. Như đeo kính cho database vậy, nó sẽ nhìn rõ đường mà chạy, tìm dữ liệu nhanh hơn. Nhưng nhớ là đừng đeo quá nhiều kính (over-indexing), không thì database lại thành cận thị nặng hơn, rồi lại chậm hơn nữa thì khổ.
• Tận dụng Materialized Views/Pre-aggregation: Nấu cơm trước cho sếp ăn: Đối với những báo cáo phức tạp, tốn thời gian mà sếp cứ đòi xem đi xem lại, thì cách tốt nhất là "nấu cơm trước". Tức là, tính toán trước các kết quả, ghi luôn dữ liệu ra HTML file :D Sếp cần là có ngay, không phải chờ đợi, sếp vui, mình cũng đỡ đau đầu.
• Triển khai Caching Layer: Caching là "cứu tinh" cho database. Dùng các công cụ như Redis, Memcached để làm bộ đệm. Dữ liệu nào hay dùng thì cho vào đây, database được nghỉ ngơi, dashboard thì nhanh như điện. Giống như bạn có một tủ lạnh đầy đồ ăn vặt vậy, đói là có ngay, không cần phải đi chợ.
• Phân vùng dữ liệu (Data Partitioning) - Chia để trị: Bảng dữ liệu to quá thì phải chia nhỏ ra. Như chia đất cho dễ quản lý vậy. Khi truy vấn, database chỉ cần quét trên một phần dữ liệu liên quan, từ đó tăng tốc độ một cách đáng kể. Vừa nhanh, vừa gọn gàng.
• Kiến trúc dữ liệu phù hợp: Đừng để dashboard cứ thế mà "cắm thẳng" vào database giao dịch. Hãy xây một "ngôi nhà" riêng cho dữ liệu báo cáo, đó là Data Warehouse hoặc Data Mart, đơn giản hơn thì database readonly, củ chầy như tôi thì query xong lưu luôn file tĩnh ra rồi load lên dashboard. Nói chung, mỗi thằng một nhiệm vụ, không đứa nào làm phiền đứa nào. Như xây nhà có phòng khách, phòng ngủ riêng, không lẫn lộn, ai vào việc nấy.
• Giới hạn thông tin trên Dashboard: Cuối cùng, và cũng là điều quan trọng không kém, là phải "cai nghiện" dashboard. Đừng biến nó thành cái siêu thị tổng hợp, cái gì cũng có nhưng chẳng tìm thấy gì. Chỉ hiển thị những chỉ số thực sự quan trọng nhất. Cần chi tiết thì click vào xem sau. Sếp tham nhưng có phải mình sếp dùng đâu, và cũng để thằng mình cũng đỡ phải tối ưu những thứ không cần thiết.

Kết

Vậy đó, anh em ạ. Cuộc chiến với dashboard chậm không chỉ là về kỹ thuật, mà còn là cuộc chiến về tâm lý, về nghệ thuật "trấn an" sếp - khách hàng tối cao của tôi và giữ gìn hòa bình công sở. Bằng cách áp dụng những "bí kíp" trên, tôi đã biến cái dashboard "xe tải nhiêu tấn" thành "tên lửa", và quan trọng hơn, sếp tôi đã bớt "bạc tóc" hơn (tôi nghĩ vậy, vì tôi thấy sếp cười nhiều hơn và cũng chẳng còn cọng nào mà bạc).

Cái dashboad này tôi cùng anh em chiến hữu đã dày công xây dựng lại và tối ưu trong gần 3 tuần. Và tôi hy vọng những chia sẻ "thật như đếm" từ kinh nghiệm cu li của tôi sẽ hữu ích cho các bạn. Hãy cùng nhau xây dựng những hệ thống dữ liệu vững chắc, hiệu quả, và quan trọng nhất là... không làm sếp "đầu trọc lắm tóc" của chúng ta phải lo lắng nữa!

Anh em có bí kíp nào hay ho hơn để đối phó với dashboard chậm và sếp khó tính không? Chia sẻ ngay trong phần bình luận nhé! Biết đâu, chúng ta lại có thêm những câu chuyện "dở khóc dở cười", và kinh nghiệm để chia sẻ cho anh em sau này!

/Son Do - I share real-world lessons, team building & developer growth.

#DotNet #Database #DBA #PerformanceTuning #SQL #Dashboard #BigData #DataAnalytics #DeveloperLife #wecommit100xshare #1percentbetter